Subscribe via RSS Feed
Opis chmur

Chmura – jest produktem kondensacji pary wodnej występującym w powietrzu w postaci bardzo małych kropelek wody lub kryształków lodu albo jako ich mieszanina utrzymująca się w powietrzu dzięki sile tarcia i ruchom turbulencyjnym. W poszczególnych chmurach mogą występować krople deszczu, śnieg i grad. Zawartośćwody w chmurze nosi nazwę wodności chmury i waha się od ułamka grama do kilku gramów wody w 1 m³ powietrza. Chmury powstają najczęściej w wyniku adiabatycznego ochładzania unoszonego powietrza. Chmury powstają na różnej wysokości i przyjmują różne kształty, dlatego wszystkie chmury podzielono na piętra i rodzaje. Zgodnie z międzynarodową klasyfikacją, chmury dzieli się na 10 podstawowych rodzajów zgrupowanych w 3 piętra; piętra te obejmują troposferę, tj. tę część atmosfery, w której występują wszystkie chmury z wyjątkiem obłoków iryzujących i nocnych obłoków święcących.

Cirrus (Ci)

Chmury w kształcie oddzielnych, białych, delikatnych włókien bądź białych lub przeważnie białych ławic czy też wąskich pasm. Chmury te mają włóknisty wygląd lub jedwabisty połysk albo obie te cechy jednocześnie.

Chmury Cirrus składają się z kryształków lodu. Mogą występować w postaci cienkich włókien lub nitek, prawie prostoliniowych nieregularnie zagiętych lub poplątanych w chaotyczny sposób. Mają one niekiedy kształt przecinków zakończonych u góry haczykiem lub niezaokrąglonym kłaczkiem. Chmury te występują także w ławicach na tyle gęstych, że wydają się szarawe, gdy znajdują się w kierunku Słońca. Ten gatunek chmur Cirrus może również lekko przesłaniać Słońce, rozmywać jego zarysy lub nawet zasłaniać je zupełnie. Chmury Cirrus rzadziej ukazują się w kształcie małych zaokrąglonych kłaczków mniej lub bardziej rozrzuconych, często ze smugami opadowymi lub w kształcie małych zaokrąglonych wieżyczek czy też małych baszt, wyrastających ze wspólnej podstawy. Człony chmur Cirrus są niekiedy ułożone w szerokie równoległe pasma, które wydają się zbieżnymi ku horyzontowi. Chmury Cirrus dostatecznie wzniesione nad horyzontem są białe w ciągu całego dnia. W każdym razie są bielsze niż jakiekolwiek inne chmury znajdujące się w tej samej części nieba. Gdy tarcza słoneczna znajduje się na wysokości horyzontu, chmury Cirrus są białawe, podczas gdy inne chmury znajdujące się na niższych poziomach, mogą przyjmować barwę żółtą lub pomarańczową. Gdy słońce znika pod horyzontem, chmury Cirrus znajdujące się wysoko na niebie zmieniają barwę z żółtej na różową, następnie na czerwoną i w końcu na szarą. O wschodzie słońca kolejność barw zjawia się w odwrotnym porządku. W pobliżu horyzontu chmury Cirrus przyjmują często zabarwienie żółtawe lub różowawe; barwy chmur innych rodzajów, występujących na niższych poziomach, są mniej wyraźne. Zjawiska halo mogą być obserwowane, jednakże, wskutek małych rozmiarów chmur Cirrus, pierścienie halo prawie nigdy nie ukazują się w kształcie pełnych kręgów.

Chmury Cirrus powstają często wskutek przekształcenia się virga chmur Cirrocumulus lub Altocumulus albo też górnej części chmur Cumulonimbus. Mogą one również powstać w wyniku przemian zachodzących w chmurach Cirrostratus o nierównomiernej grubości, w której najcieńsze części zanikły wskutek parowania. Chmury Cirrus w kształcie kłaczków o zaokrąglonych wierzchołkach powstają często w powietrzu wolnym od produktów kondensacji pary wodnej.

Cirrocumulus (Cc)

Cienka, biała ławica, płat lub warstwa chmur bez cieni, złożona z bardzo małych członów w kształcie ziaren, zmarszczek itp. połączonych lub oddzielonych od siebie i ułożonych mniej lub bardziej regularnie; większość członów ma pozorną szerokość mniejszą od jednego stopnia.

Chmury Cirrocumulus składają się prawie wyłącznie z kryształków lodu; mogą w nich występować również i kropelki silnie przechłodzonej wody, które na ogół szybko przekształcają się w kryształki lodu. Chmury te występują na ogół w postaci płatów mniej lub bardziej rozpostartych i składających się z bardzo małych członów w kształcie ziarenek, zmarszczek. Płaty te wykazują często jeden lub dwa kierunki sfalowania. Mogą również posiadać brzegi włókniste. Bardzo rzadko płaty chmur Cirrocumulus mogą posiadać małe, zaokrąglone przerwy rozmieszczone mniej lub bardziej regularnie tak, że chmury mają często wygląd przypominający sieć lub plaster miodu. Brzegi tych przerw są często postrzępione. Chmury Cirrocumulus występują również w ławicach o kształcie przypominającym soczewki lub migdały często bardzo wydłużone i zazwyczaj o wyraźnych zarysach. Rzadziej człony chmur Cirrocumulus przybierają kształty bardzo małych kłaczków o postrzępionych dolnych częściach lub bardzo małych wypukłości, przypominających wieżyczki, wyrastające ze wspólnej poziomej podstawy. Chmury te zawsze są na tyle przejrzyste, że pozwalają określić położenie Słońca lub Księżyca. Na chmurach tego rodzaju występuje niekiedy zjawisko wieńców lub iryzacji.

Chmury Cirrocumulus mogą powstać w powietrzu wolnym od produktów kondensacji pary wodnej. Chmury te mogą również powstawać w wyniku przekształcenia się chmur Cirrus lub Cirrostratus albo wskutek zmniejszania się wymiarów członów ławicy płatu lub warstwy chmur Altocumulus. Chmury Cirrocumulus w kształcie soczewek lub migdałów powstają zazwyczaj w wyniku lokalnego, orograficznego uniesienia warstwy wilgotnego powietrza.

Cirrostratus (Cs)

Przejrzysta biała zasłona z chmur o włóknistym lub gładkim wyglądzie, pokrywająca niebo całkowicie lub częściowo i zwykle powodująca występowanie zjawiska halo.

Chmury Cirrostratus składają się głównie z kryształków lodu. Chmury te mogą występować w postaci włóknistej zasłony, w której można obserwować drobne prążkowanie, lub też mogą przybierać wygląd mglistej zasłony. Brzeg zasłony chmur Cirrostratus jest niekiedy ostro zarysowany, lecz częściej jest zakończony chmurami Cirrus na kształt frędzli. Chmury Cirrostratus nigdy nie są dość gęste by przeszkodzić w rzucaniu cieni przez przedmioty znajdujące się na ziemi, z wyjątkiem, gdy Słońce jest nisko nad horyzontem. Uwagi dotyczące barw chmur Cirrus w dużej mierze są również słuszne dla chmur Cirrostratus. Zjawiska halo są często obserwowane w przypadku cienkich chmur Cirrostratus, niekiedy tak cienkich, że halo jest jedyną oznaką ich obecności.

Chmury Cirrostratus powstają wskutek powolnego wznoszenia się rozległych warstw powietrza do dostatecznie dużych wysokości. Chmury te mogą również powstać wskutek łączenia się chmur Cirrus lub członów chmur Cirrocumulus lub też mogą być utworzone przez kryształki lodu padające z chmur Cirrocumulus. Poza tym chmury Cirrostratus mogą powstać wskutek zmniejszenia się grubości chmur Altostratus lub rozprzestrzenienia się kowadła chmury Cumulonimbus.

Altocumulus (Ac)

Biała lub szara bądź częściowo biała, częściowo szara ławica lub warstwa chmur, wykazująca na ogół cienie i złożona z płatów, zaokrąglonych brył, walców, itp., połączonych ze sobą lub oddzielonych od siebie, niekiedy o wyglądzie częściowo włóknistym lub rozmytym. Pozorna szerokość większości regularnie ułożonych małych członów chmury zawiera się zwykle w granicach od jednego do pięciu stopni.

Chmury Altocumulus przynajmniej w większej części są zbudowane prawie wyłącznie z kropelek wody. Przy bardzo niskich temperaturach mogą tworzyć się w nich kryształki lodu. Chmury Altocumulus występują najczęściej w postaci rozległych płatów, składających się z połączonych lub oddzielonych od siebie członów, uporządkowanych dość regularnie. Niekiedy człony te przyjmują kształty wydłużonych równoległych walców, które mogą być rozdzielone wyraźnie zaznaczonymi pasmami czystego nieba. Bardzo rzadko płat chmur Altocumulus posiada mniej lub bardziej regularnie rozłożone, małe zaokrąglone przerwy, co nadaje chmurze wygląd podobny do sieci lub plastra miodu; wiele z tych przerw ma brzegi postrzępione. Płaty chmur Altocumulus często są obserwowane równocześnie na dwóch lub więcej poziomach. Chmury Altocumulus występują również w postaci ławic mających kształt soczewki lub migdału, często bardzo wydłużonych o wyraźnych zarysach. Ławice te składają się albo z pojedynczego mniej lub bardziej gładkiego członu, albo z kilku małych bardzo zbliżonych do siebie członów. W pierwszym przypadku chmura posiada wyraźne cienie. Rzadziej chmury Altocumulus przybierają kształty małych odosobnionych kłaczków, których dolne części są nieco postrzępione; chmurom tym towarzyszą często włókniste smugi. Inna równie rzadka postać chmur Altocumulus ma wygląd szeregu małych wieżyczek, wyrastających ze wspólnej poziomej podstawy. Stopień przenikania światła przez chmury Altocumulus zmienia się w szerokich granicach. W pewnych przypadkach przez większą część chmury można określić położenie Słońca, w innych chmura jest w takim stopniu nieprzeświecająca, że zupełnie zasłania Słońce. Nieprzeświecające warstwy chmur Altocumulus mogą posiadać nierówną dolną powierzchnię, której wystające człony tworzą niejako płaskorzeźbę. Chmury Altocumulus prawie zawsze wykazują pewne cieniowanie. W przypadku tych chmur obserwuje się często wieńce lub iryzację. Kryształki, które padają z chmur Altocumulus, mogą powodować zjawiska halo w postaci słońc pobocznych (słońca pozorne) lub słupów świetlnych.

Chmury Altocumulus powstają często na brzegu rozległej warstwy unoszącego się ku górze powietrza lub wskutek ruchów turbulencyjnych i konwekcyjnych w średnim piętrze. Chmury Altocumulus mogą również tworzyć się wskutek wzrostu rozmiarów lub grubienia przynajmniej kilku członów płata chmur Cirrocumulus lub przez dalszy podział członów chmury Stratocumulus. Mogą one również powstawać przez przekształcanie się chmury Altostratus i Nimbostratus. Chmury Altocumulus tworzą się również w wyniku rozpościerania się chmur Cumulus lub Cumulonimbus. Chmury Altocumulus w kształcie soczewek lub migdałów powstają zwykle wskutek lokalnego orograficznego unoszenia się warstwy wilgotnego powietrza.

Altostratus (As)

Płat lub warstwa chmur szarawych bądź niebieskawych, o wyglądzie prążkowanym, włóknistym lub jednolitym, pokrywająca niebo całkowicie lub częściowo i miejscami tak cienka, że Słońce jest widoczne najwyżej jak przez matowe szkło. Chmura Altostratus nie powoduje występowania zjawisk halo.

Chmura Altostratus składa się z kropelek wody i kryształków lodu; zawiera ona również krople deszczu i płatki śniegu. Chmura Altostratus występuje prawie zawsze pod postacią warstwy o dużej rozciągłości poziomej i względnie dużej rozciągłości pionowej. Może ona składać się z dwóch lub więcej warstw ułożonych jedna nad drugą na nieco różnych poziomach. Warstwy te są niekiedy częściowo z sobą połączone. W pewnych przypadkach wyraźnie widać sfalowanie lub szerokie równoległe pasma. Chmura Altostratus jest zwykle tak gęsta, że nawet przez jej najcieńsze części Słońce widać niewyraźnie jak przez matowe szkło; najgrubsze jej części mogą być tak gęste, że zakrywają zupełnie Słońce. Altostratus jest chmurą dającą opady, które można obserwować w postaci smug poniżej jej podstawy (virga), wskutek tego dolna powierzchnia chmury może przybierać wygląd postrzępiony lub przypominający wymiona. Gdy chmura Altostratus daje opady sięgające do ziemi, mają one zwykle charakter ciągły i występują w postaci deszczu, śniegu lub ziaren lodowych. Pod chmurami Altostratus, w niżej położonych turbulencyjnych warstwach powietrza o zwiększonej wilgotności wskutek parowania opadów, mogą tworzyć się strzępy chmur (pannus). W początkowym stadium tworzenia się chmury pannus są małe, rozrzucone i wyraźnie oddzielone jedne od drugich; ukazują się one zwykle na poziomie wyraźnie niższym od poziomu podstawy chmur Altostratus. Wraz ze wzrostem grubości chmur Altostratus i obniżaniem się ich podstawy, odległość ta znacznie maleje, jednocześnie wzrastają wymiary i ilość chmur pannus, które mogą łączyć się w prawie ciągłą warstwę.

Chmury Altostratus powstają najczęściej w wyniku powolnego unoszenia się warstw powietrza o dużej rozciągłości poziomej do dostatecznie dużych wysokości. Chmury Altostratus mogą również powstać z grubiejącej zasłony chmur Cirrostratus lub niekiedy przez zmniejszenie się grubości warstwy chmur Nimbostratus. Chmury Altostratus powstają również z warstwy chmur Altocumulus, gdy z tych ostatnich wypadają kryształki lodu w postaci szeroko rozpostartych smug (virga). Czasami, zwłaszcza w obszarach międzyzwrotnikowych, chmury Altostratus powstają z rozpościerania się środkowej lub górnej części chmury Cumulonimbus.

Nimbostratus (Ns)

Szara warstwa chmur, często ciemna, o wyglądzie rozmytym wskutek mniej lub bardziej ciągłego opadu deszczu lub śniegu w większości przypadków dochodzącego do ziemi. Chmura ta jest wszędzie tak gruba, że całkowicie przesłania Słońce. Poniżej tej warstwy często występują niskie postrzępione chmury, które mogą być z nią połączone lub od niej oddzielone.

Chmury Nimbostratus składają się z kropelek wody i kropel deszczu, z kryształków i płatków śniegu lub z mieszaniny ciekłych i stałych cząsteczek. Chmura Nimbostratus występuje zazwyczaj jako rozległa niska, ciemno-szara warstwa o bardzo rozmytej podstawie; daje ona opad ciągły w postaci deszczu, śniegu lub ziaren lodowych, niekoniecznie dochodzących do ziemi. W strefie międzyzwrotnikowej, zwłaszcza w krótkich przerwach między opadami deszczu, można obserwować rozpadanie się chmury Nimbostratus na kilka różnych warstw, które szybko łączą się ponownie. Dolna powierzchnia chmury Nimbostratus często jest częściowo lub całkowicie zasłonięta przez niskie postrzępione chmury (pannus), które tworzą się poniżej podstawy lub u podstawy chmury Nimbostratus i szybko zmieniają kształty. Początkowo chmury pannus składają się z oddzielnych jednostek, później mogą łączyć się w ciągłą warstwę. Gdy chmury pannus pokrywają dużą część nieba, należy uważać, aby nie uznać ich za dolną powierzchnię chmury Nimbostratus.

Chmury Nimbostratus najczęściej powstają wskutek powolnego wznoszenia się rozległych warstw powietrza do dostatecznie dużych wysokości. Chmury Nimbostratus mogą również rozwinąć się wskutek zwiększania się grubości chmur Altostratus lub rzadziej wskutek zwiększania się grubości warstwy chmur Stratocumulus lub Altocumulus. Niekiedy chmury Nimbostratus powstają również przez rozpościeranie się chmur Cumulonimbus i bardzo rzadko przez rozpościeranie się dużych chmur Cumulus, gdy te ostatnie dają opad deszczu.

Stratus (St)

Na ogół szara warstwa chmur o dość jednolitej podstawie, mogąca dać opad mżawki, słupków lodowych lub śniegu ziarnistego. Jeśli Słońce jest widoczne przez chmurę, to jego zarys jest wyraźny. Chmura Stratus nie powoduje występowania zjawisk halo, z wyjątkiem być może przypadków występowania jej przy bardzo niskich temperaturach. Chmura Stratus występuje niekiedy w postaci postrzępionych ławic.

Chmura Stratus jest zwykle złożona z małych kropelek wody, przy niskich temperaturach może się składać z małych cząsteczek lodu. Gdy chmura Stratus jest gęsta lub gruba, zawiera często kropelki mżawki i niekiedy słupki lodowe lub śnieg ziarnisty. Chmura Stratus najczęściej występuje jako mglista, szara i prawie jednostajna warstwa, posiadająca często tak niską dolną podstawę, że zasłania wierzchołki niskich wzgórz lub wysokich budowli. Chmura ta czasami jest tak cienka, że zarysy Słońca lub Księżyca mogą być przez nią wyraźnie widoczne; częściej jednak jest na tyle nieprzeświecająca, że zasłania Księżyc lub Słońce. W pewnych przypadkach ma ona ciemny lub nawet groźny wygląd. Dolna powierzchnia chmury Stratus jest zwykle dobrze zaznaczona i może być sfalowana. Czasami chmura Stratus jest obserwowana w postaci fragmentów o zmieniających się wymiarach i jasności, mniej lub bardziej połączonych ze sobą, lub też w postaci strzępów szybko zmieniających kształt. Jeśli chmura Stratus jest bardzo cienka, to powoduje występowanie wieńca dookoła Słońca lub Księżyca, a wyjątkowo przy bardzo niskich temperaturach może powodować halo. Opady z chmur Stratus sięgające ziemi i mają postać mżawki, słupków lodowych lub śniegu ziarnistego.

Chmura Stratus w postaci jednolitej warstwy tworzy się wskutek ochłodzenia najniższych warstw atmosfery. Fragmenty lub strzępy chmury Stratus mogą stanowić krótkotrwałe przejściowe stadia podczas powstawania lub zanikania warstw chmur Stratus. Postrzępione chmury Stratus jako chmury towarzyszące (pannus) mogą powstać także pod wpływem turbulencji, gdy wzrasta wilgotność powietrza wskutek parowania opadu, pochodzącego z chmur Altostratus, Nimbostratus, Cumulonimbus lub Cumulus. Chmury Stratus mogą powstawać z chmur Stratocumulus wtedy, gdy dolna powierzchnia tych ostatnich obniża się lub zatraca swoją rzeźbę, czy też swój widoczny podział, jednakże nie wskutek występowania opadu. Częstym procesem, który prowadzi do powstawania chmur Stratus, jest powolne unoszenie się warstwy mgły wskutek ogrzewania się podłoża lub wzrostu prędkości wiatru. Mgła, utworzona nad morzem i unoszona przez wiatr wiejący od morza ku wybrzeżu, może występować w głębi lądu jako chmura Stratus.

Stratocumulus (Sc)

Szara lub biaława, bądź częściowo szara, częściowo biaława ławica, płat lub warstwa chmur, posiadająca prawie zawsze ciemne części, złożona z zaokrąglonych brył, walców itp., połączonych ze sobą lub oddzielonych od siebie i nieposiadających wyglądu włóknistego (z wyjątkiem virga). Większość regularnie ułożonych małych członów chmury ma pozorną szerokość większą od pięciu stopni.

Chmury Stratocumulus składają się z kropelek wody, czasami łącznie z kroplami deszczu lub krupami śnieżnymi, rzadziej z kryształkami i płatkami śniegu. Chmury Stratocumulus najczęściej występują w postaci płatów lub warstw złożonych z członów podobnych do chmur Altocumulus, lecz położonych na niższym poziomie, wskutek czego są pozornie większej wielkości. Wielkość, grubość i kształt członów tych chmur zmienia się w szerokich granicach. Niekiedy człony mają kształt równoległych walców, które mogą być rozdzielone pasmami czystego nieba. W pewnych przypadkach, szczególnie w szerokościach międzyzwrotnikowych, chmura Stratocumulus występuje w kształcie dużego pojedynczego walca. Bardzo rzadko płat chmury Stratocumulus posiada mniej lub bardziej regularnie rozmieszczone okrągłe otwory, z których wiele ma brzegi postrzępione. Otwory te często nadają chmurze wygląd podobny do sieci lub plastra miodu. Płaty chmur Stratocumulus często występują jednocześnie na dwu lub więcej poziomach. W nielicznych przypadkach chmury Stratocumulus obserwuje się w postaci wydłużonych płatów w kształcie soczewek lub migdałów, o wyraźnych zarysach, lub też w kształcie wieżyczek, wyrastających ze wspólnej poziomej podstawy. Stopień przenikania światła przez chmury Stratocumulus zmienia się w szerokich granicach. Czasami większa część chmury jest dostatecznie cienka, aby można było określić położenie Słońca. W innych przypadkach chmura jest na tyle nieprzeświecająca, że zupełnie zakrywa tarczę słoneczną. Nieprzeświecające warstwy chmury Stratocumulus posiadają często dolną powierzchnię nierówną, której nierówności tworzą niejako płaskorzeźbę. Chmury Stratocumulus dają niekiedy opady o słabym natężeniu w postaci słabego deszczu, śniegu lub krup śnieżnych. Przy wyjątkowo niskich temperaturach chmury Stratocumulus mogą dać obfite virga z kryształków lodu, na których nieraz występują zjawiska halo. Gdy chmura Stratocumulus nie jest bardzo gruba, obserwuje się niekiedy na niej wieniec lub iryzację.

Chmury Stratocumulus mogą tworzyć się wskutek wzrostu wymiarów przynajmniej niektórych członów chmur Altocumulus. Chmury Stratocumulus czasami powstają w powietrzu czystym pod chmurami Altostratus lub częściej Nimbostratus, mogą one także tworzyć się w wyniku przekształcania się chmur Nimbostratus. Chmury Stratocumulus mogą się rozwinąć wskutek unoszenia się warstwy chmur Stratus lub też w wyniku konwekcyjnych i falowych jej przemian przy jednoczesnej zmianie wysokości lub pozostaniu na tym samym poziomie. Chmury Stratocumulus często tworzą się przez rozpościeranie się górnej lub środkowej części chmur Cumulus lub Cumulonimbus, jak również w późniejszych godzinach południowych lub wieczornych przez spłaszczanie się chmur Cumulus.

Cumulus (Cu)

Oddzielne, na ogół gęste chmury o ostrych zarysach, rozwijające się w kierunku pionowym w kształcie pagórków, kopuł lub wież, których górna pączkująca część przypomina często kalafior. Oświetlone przez Słońce części tych chmur są przeważnie lśniąco białe. Podstawa ich jest stosunkowo ciemna i prawie pozioma. Czasami chmury Cumulus są postrzępione.

Chmury Cumulus składają się głównie z kropelek wody; kryształki lodu mogą tworzyć się w tych częściach chmur, w których panuje temperatura znacznie niższa od 0°C. Chmury Cumulus mogą jednocześnie występować w różnych stadiach pionowego rozwoju. Mogą one mieć małą rozciągłość pionową i wyglądać jak spłaszczone; mogą mieć umiarkowaną rozciągłość pionową z małymi wypukłościami i pączkowaniami, mogą też mieć dużą pionową rozciągłość z pęczniejącymi górnymi częściami, przypominającymi często kalafiory. Chmury Cumulus mają niekiedy bardzo postrzępione brzegi, przy czym ich zarysy ulegają ciągłym, często bardzo szybkim zmianom. Chmury Cumulus, zazwyczaj o umiarkowanym pionowym rozwoju, są niekiedy ustawione w szeregi prawie równoległe do kierunku wiatru (szlaki Cumulus). Chmury Cumulus o dużej pionowej rozciągłości mogą dać opad. W strefie międzyzwrotnikowej z tych chmur pada często obfity deszcz w postaci ulew (deszcze przelotne o dużym natężeniu)
Chmury Cumulus tworzą się w prądach konwekcyjnych, które występują, gdy pionowy gradient temperatury w dolnych warstwach powietrza jest dostatecznie duży. Duży pionowy gradient temperatury może powstać w różny sposób, najczęściej wskutek:

  • ogrzewania powierzchni ziemi promieniami słonecznymi
  • ciągłego ogrzewania się dolnych warstw chłodnej masy powietrza przy przepływie nad stosunkowo ciepłym podłożem.

Powstawanie chmur Cumulus często jest poprzedzone tworzeniem się lokalnych zmętnień, z których rozwijają się chmury. Chmury Cumulus mogą brać początek z chmur Altocumulus lub Stratocumulus. Mogą się również tworzyć wskutek przekształcania się chmur Stratocumulus lub Stratus; w tym ostatnim przypadku często dzieje się to nad lądem w godzinach porannych. Postrzępione chmury Cumulus złej pogody tworzą się niekiedy pod chmurami Altostratus, Nimbostratus, Cumulonimbus lub pod silnie rozbudowanymi chmurami Cumulus, które dają opad.

Cumulonimbus (Cb)

Potężna, gęsta chmura o dużej pionowej rozciągłości w kształcie góry lub wielkich wież. Przynajmniej część jej wierzchołka jest zazwyczaj gładka, włóknista lub prążkowana i prawie zawsze spłaszczona. Część ta rozpościera się często w kształcie kowadła lub rozległego pióropusza. Poniżej podstawy tej chmury, często bardzo ciemnej, niejednokrotnie występują niskie postrzępione chmury połączone lub oddzielone od podstawy oraz opady, niekiedy w postaci virga.

Chmury Cumulonimbus składają się z kropelek wody i, zwłaszcza w górnej części, z kryształków lodu. Zawierają one również duże krople deszczu oraz często płatki śniegu, krupy śnieżne, ziarna lodowe lub grad. Kropelki wody i krople deszczu mogą być silnie przechłodzone. Poziome i pionowe wymiary chmur Cumulonimbus są tak duże, że charakterystyczny kształt tych chmur może być w całości widziany tylko ze znacznej odległości. W początkowym stadium rozwoju z chmur Cumulus, chmury Cumulonimbus wykazują u wierzchołków zaokrąglone wypukłości, pomimo że ich górna część traci ostrość zarysów. Później górna część całkowicie przekształca się we włóknistą lub prążkowaną bryłę, przyjmującą często kształt podobny do kowadła. Przy bardzo niskich temperaturach włóknista budowa może rozciągnąć się na całą masę chmur. Chmury Cumulonimbus mogą występować jako odosobnione chmury lub w postaci długiego szeregu połączonych chmur, przypominających wyglądem bardzo rozległą ścianę. Gdy chmura znajduje się prawie, lub dokładnie, nad obserwatorem, górne jej części zostają przesłonięte przez rozległą podstawę chmury lub przez niskie postrzępione chmury (pannus). Niekiedy górna część chmury Cumulonimbus jest połączona z chmurami Altostratus lub Nimbostratus. Czasami chmura Cumulonimbus może rozwinąć się wewnątrz chmur Altostratus lub Nimbostratus. Ciemny, ponury a nawet groźny wygląd chmur Cumulonimbus jest zazwyczaj potęgowany przez grzmoty i błyskawice i może być ponadto podkreślony przez silne opady przelotne deszczu, śniegu lub gradu, przez nawałnice oraz przez zjawiska szczególne jak mamma i, rzadziej, tuba.

Chmury Cumulonimbus powstają zazwyczaj na drodze stopniowego przekształcania się dużych, silnie rozbudowanych chmur Cumulus. Warunki, w jakich rozwijają się chmury Cumulonimbus są, więc podobne do tych, które sprzyjają rozwojowi chmur Cumulus. Chmury Cumulonimbus rozwijają się niekiedy z chmur Altocumulus lub Stratocumulus, których górne części posiadają wypukłości w kształcie wież; w pierwszym z tych przypadków chmura Cumulonimbus ma niezwykle wysoką podstawę. Chmura Cumulonimbus może również powstać w wyniku przekształcenia się i rozbudowania jakiejś części chmury Altostratus lub Nimbostratus.

 

Źródło: Oddział Morski IMGW